Marzec 2007

Orędzie na Wielki Post
Papież Benedykt XVI

Kontemplować oblicze Chrystusa
ks. Antoni Kiełbasa

Święta służąca
ks. Bogusław Konopka

Duchowa adopcja


Życie!
Aneta Wiśniewska

Na "ojcowiźnie" bez zmian?
Anna Litwin

Trudne dzieje biskupa Nankiera
Anna Sutowicz

Święta Anna na Widawie
Artur Adamski

Status pokrzywdzonych dla biskupów
Stanisław A. Bogaczewicz

Teologia i współczesność
Leon Miodoński

Nasz ciąg dalszy... niepewny?!
Grażyna Ślęzak

Miłość i sprawiedliwość
Mateusz Godek

Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Henrykowie
ks. Jacek Froniewski

Leksykon Liturgii
ks. Marcin Kołodziej



Strona główna

Archiwum

Status pokrzywdzonych dla biskupów
Stanisław A. Bogaczewicz



Po wręczeniu statusu osoby pokrzywdzonej ks. kardynałowi Henrykowi Gulbinowiczowi, o czym pisaliśmy w poprzednim numerze „Nowego Życia”, 26 lutego w siedzibie wrocławskiego Oddziału IPN status taki otrzymał ks. bp Włodzimerz R. Juszczak OSBM – ordynariusz greckokatolickiej eparchii wrocławsko-gdańskiej. Następnego dnia, 27 lutego w Domu Jana Pawła II status pokrzywdzonego otrzymali również biskupi sprawujący aktualnie funkcje pasterskie we Wrocławiu: ks. abp Marian Gołębiewski, metropolita wrocławski oraz jego sufragani: Edward Janiak i Andrzej Siemieniewski. Analogiczny status otrzymali także oficjalnie księża Andrzej Dziełak i Mirosław Drzewiecki.
Wręczając stosowne dokumenty prof. Włodzimierza Suleja, dyrektor wrocławskiego Oddziału IPN, podkreślił rangę tego wydarzenia i pełną ustawową zasadność dokonania tego aktu wobec biskupów wrocławskich. Decyzję tę podjęto w oparciu o wyniki żmudnej kwerendy przeprowadzonej w archiwach IPN. Odnalezione dokumenty potwierdziły, iż pozostawali oni w sferze zainteresowania organów bezpieczeństwa komunistycznego państwa i celowo – również w tajny sposób - gromadzono na ich temat informacje dotyczące wszelkiej podejmowanej przez nich działalności zarówno w okresie pobytu w seminariach duchownych, jak w czasie pełnienia posługi kapłańskiej.

Wyrażając IPN podziękowanie za podjęty trud odnalezienia dokumentów i ich analizy prowadzącej do przyznania biskupom wrocławskim statusu osób pokrzywdzonych ks. abp Marian Gołębiewski podkreślił sytuację Kościoła i duchowieństwa polskiego w państwie rządzonym przez komunistów. Wskazał jednocześnie, iż otrzymanie statusu pokrzywdzonego utwierdza go w przekonaniu o dobrze przeżytej przeszłości, i w prawdzie, że warto być uczciwym. Oddając hołd kapłanom przeciwstawiającym się na przestrzeni minionych lat totalitaryzmowi i stającym w obronie godności człowieka, powierzył jednocześnie Bogu oraz wyrozumiałości ludzi tych duchownych, którzy nie zdali trudnego egzaminu z życia i przez nieroztropne kontakty z przedstawicielami wrogiej Kościołowi władzy uwikłali się w mechanizm zła.

W dalszej części spotkania, ks. abp Marian Gołębiewski zaprezentował rezultaty dotychczasowych prac powołanej 5 maja 2005 r. Komisji Naukowej do spraw Najnowszej Historii Archidiecezji Wrocławskiej. Omówiwszy wypracowaną i przyjętą przez komisję metodę prowadzenia kwerendy w zasobach archiwalnych IPN, poinformował słuchaczy i przedstawicieli mediów o dotychczas uzyskanej wiedzy na temat przypadków pozyskań tajnych współpracowników wśród dolnośląskiego duchowieństwa oraz licznych przykładach kapłanów uznanych przez władze za wrogów systemu komunistycznego.

Wobec zainteresowania dziennikarzy zarówno metodą pracy, jak i zastosowanymi przez kościelną komisję historyczną kryteriami wyboru okresu i grup duchownych będących przedmiotem jej dotychczasowych kwerend i naukowych dociekań, głos zabrali prof. Włodzimierz Suleja i ks. dr Alojzy Ślósarczyk, przewodniczący kościelnej komisji.

Podkreśliwszy trudności wynikające z obszerności zasobu i specyficznego charakteru archiwaliów znajdujących się w IPN oraz skomplikowanego kontekstu prowadzenia na nich badań wskazali, iż na obecnym etapie prac komisji nie jest jeszcze możliwe sformułowanie rzetelnych i kompleksowych wniosków o stanie agentury w Kościele dolnośląskim. Obserwując w ostatnim okresie wzmożone zainteresowanie zagadnieniem agenturalnej przeszłości niektórych polskich kapłanów, należy przypomnieć o fakcie, iż duchowni katoliccy stanowili jedyną grupę, która w całości poddana była permanentnej inwigilacji i szykanom ze strony organów bezpieczeństwa państwa. Sytuacja ta wynikała z faktu, iż Kościół ze swą strukturą organizacyjną, sferą doktrynalną oraz liczną wspólnotą duchowieństwa i wiernych postrzegany był przez władze jako jedyna siła zdolna przeciwstawić się narzuconemu społeczeństwu modelowi politycznemu państwa i obowiązującej w nim ateistyczno-materialistycznej ideologii. Ten stosunek władz wobec Kościoła w Polsce wzmagało powszechne w społeczeństwie przekonanie o jego pozareligijnej roli gwaranta zachowania tradycyjnych wartości i obrońcy niezbywalnych praw należnych każdemu człowiekowi.

W swych działaniach skierowanych przeciw Kościołowi polskiemu władze angażowały niewyobrażalne wprost siły resortu bezpieczeństwa i przeznaczały na ten cel znaczne środki z budżetu państwa. Przeciw duchowieństwu wystawiono liczne rzesze funkcjonariuszy z zadaniem osłabiania ich autorytetu i siły oddziaływania na wiernych. Niektórzy z duchownych ulegli. Zdecydowana jednak większość, co podkreślano niejednokrotnie w czasie uroczystości wręczenia statusu pokrzywdzonego biskupom wrocławskim, pozostała wierna wyznawanym i głoszonym prawdom, choć obecnie o ich postawach i działalności często się zapomina lub świadomie pomija się je milczeniem.