Luty 2002

Pastor Bonus
O 26. rocznicy objęcia rządów w Archidiecezji Wrocławskiej przez księdza kardynała dra Henryka Gulbinowicza pisze ks.Józef Swastek

Kim jesteś? - zapytał mnie
Stanisław Jan Rostworowski

Stosunki polsko-ukraińskie po II wojnie światowej
Z historykiem prof. dr hab. Henrykiem Strońskim, prezesem Stowarzyszenia Uczonych Polskich Ukrainy rozmawia Leszek Wątróbski

Nawrócenie
Jan Wadowski

Sekrety maryjnej kolumny
Marek Perzyński

Człowiek z piętnem wyroku śmierci
Tomasz Balbus, Stanisław Antoni Bogaczewicz

Ze stygmatami cierpienia
Andrzej Sujka

Katecheta
Ks. Marek Korgul

Co to jest powołanie i czy każdy ksiądz musi mieć powołanie, żeby zostać kapłanem?
ks. Jarosław Grabarek




Strona główna

Archiwum

Katecheta
Ks. Marek Korgul


Od czasu do czasu, zwłaszcza zaś po powrocie katechezy do polskich szkół, pojawia się pytanie o jej tożsamość, o właściwe dla niej środowisko. Obok tych pytań i prób odpowiedzi na nie interesujące jest ciągle pytanie o tożsamość katechety, zwłaszcza w dobie przemian zarówno w Kościele, jak i w otaczającej nas zmieniającej się ciągle rzeczywistości. Na kształt zarówno katechezy, jak i katechetów znaczący wpływ mają osoby, które zajmują się tą formą przepowiadania Słowa Bożego w teorii i praktyce. Ponieważ zdecydowanie więcej jest katechetyków, ujmujących od strony teoretycznej poszczególne problemy katechezy, dlatego tym bardziej na uwagę zasługuje postać, która łączyła w sobie kompetencje katechetyczne tak od strony teoretycznej, jak i praktycznej, angażując się w sam proces katechizacji. Mowa o ks. J. Wojtukiewiczu, którego działalności katechetycznej poświęcona jest publikacja autorstwa B. Rożen, adiunkta Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (obecnie Uniwersytetu Warmińskiego). Publi-kacja ukazała się w serii "Rozprawy naukowe Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej Hosianum w Olsztynie"

Rozprawa składa się z trzech części szczegółowo prezentujących działalność ks. Wojtukiewicza. W jej wstępie znajdziemy dość szczegółowe informacje biograficzne dotyczące ks. J. Wojtukiewicza. Natomiast w kolejnych rozdziałach autorka przedstawia go najpierw jako twórcę, organizatora i kierownika Instytutu Katolickiego, dalej jako twórcę ogólnej idei programu pracy w tymże Instytucie i w końcu jako autora różnych publikacji z zakresu katechetyki (i nie tylko) i redaktora licznych materiałów katechetycznych. Jak stwierdza autorka, dotychczasowa działalność ks. J. Wojtukiewicza była ukazywana jedynie fragmentarycznie i bardzo skrótowo w nielicznych publikacjach i to w dodatku maszynopisowych.

Rozprawa ukazuje niezmordowane wręcz wysiłki ks. J. Wojtukiewicza na rzecz założenia i prowadzenia (wraz z Adelą Stefanowicz) Instytutu Katolickiego. Miał on cel nie tylko kształcący katechetów (teoretyczny), ale przede wszystkim formacyjny (formacja religijno-moralna). Ks. Wojtukiewicz uważał bowiem, że katechetą, katolickim wychowawcą, może być przede wszystkim osoba odpowiednio uformowana i przygotowana do pełnienia tej posługi w duchu bezinteresownej służby Kościołowi w trosce o przekaz wiary młodemu pokoleniu. Warto o tym pamiętać współcześnie przygotowując nowe zastępy katechetów do pracy w nowych warunkach szkolnych. W Instytucie prowadzona była formacja apostolska, biblijna, liturgiczna, studentki były wychowywane do pracy zespołowej. Dodać należy, że nie chodziło jedynie o wszechstronne przygotowanie (formację w kierunku apostolstwa) wykwalifikowanych katechetów świeckich, ale także o przygotowanie zespołu ludzi, którzy czynnie zaangażują się w opracowywanie nowych, bardziej dostosowanych do mentalności dzieci podręczników katechetycznych i ich rozpowszechnianie (przepisywanie na maszynie) oraz w opracowanie nowych metod, różniących się od dotychczasowej - podającej. W dziedzinie formacji katechetycznej na podkreślenie zasługują także organizowane przez ks. J. Wojtukiewicza kursy katechetyczne (formacyjne i przygotowujące pomoce katechetyczne).

Niewątpliwą nowością okazała się też sprawa umożliwienia w po ukończeniu studiów w Instytucie życia według rad ewangelicznych i konsekracji, pozostając jednocześnie w stanie świeckim (zapoczątkowanie świeckiego instytutu życia konsekrowanego).

Autorka prezentuje w końcu niezwykle bogaty dorobek ks. Wojtukiewicza, zwłaszcza opracowywane pod jego kierunkiem pomoce katechetyczne. Wymienia najważniejsze z nich i analizuje je pod względem treściowym i metodycznym. W celu odrzucenia werbalizmu z katechezy a także zwrócenia się bardziej w kierunku dziecka, opracował on tzw. metodę przeżyciowo-czynną, polegającą na wszechstronnym zaangażowaniu się dziecka w proces katechetyczny (nie tylko przekaz wiadomości religijnych, ale uwzględnianie zasady wielostronnego i wieloczynnościowego aktywizowania uczniów). Chodziło o łączenie rozmowy katechety z uczniami, barwne opowiadanie, kolorowe ilustracje, kolorowanie przez dzieci obrazków konturowych itp. W przypadku dzieci młodszych niezwykle cenne było zaangażowanie rodziców przychodzących z dziećmi w sprawę katechizacji (współpraca katechetów z rodzicami).

Cała historia Instytutu Katolickiego jest też wspaniałym świadectwem wskazującym, jak wiele trudności (zwłaszcza lokalowych) trzeba było pokonać, aby móc realizować zaplanowane zamierzenia dla dobra Kościoła w dziedzinie tak ważnej, jaką jest katechizacja. Konieczność przemieszczania się z miejscowości do miejscowości (od Częstochowy po Gietrzwałd), zmiany pomieszczeń, ich przystosowywania do celów dydaktyczno-formacyjnych, to dowód determinacji ks. Wojtukiewicza nie zrażającego się przeciwnościami oraz jego niezmordowanej postawy eklezjalnej.

Dobrze się zatem stało, że ta zasłużona dla powojennej polskiej katechetyki działalność, której poświęcone były - przynajmniej w części - sympozja naukowe, doczekała się w końcu opracowania w postaci odrębnej monografii. Oznacza to, że liczne, niezwykle wartościowe przemyślenia ks. Wojtukiewicza, a zwłaszcza jego dokonania dla polskiej katechezy, nie ulegną zapomnieniu. Jednocześnie będzie się można do nich odnosić i z nich korzystać, ze względu na ich wartość ponadczasową. Autorka dotarła bowiem do niezwykle cennych źródeł i materiałów, które w większości znajdują się w archiwum Instytutu Katolickiego, obecnie mającego swoją siedzibę w Olsztynie.

Rozprawa B. Rożen jest efektem żmudnych poszukiwań, rzetelnie uporządkowanych i przeanalizowanych materiałów związanych z życiem i działalnością założyciela Instytutu Katolickiego. Można w niej znaleźć szereg cennych rysów osobowości katechetyka i katechety, całkowicie oddanego sprawie Kościoła, szczególnie na polu teorii i praktyki katechetycznej. Dlatego bez wątpienia można rozprawę polecić zarówno katechetom zaangażowanym już w posługę słowa Bożego, ciągle pogłębiającym własną tożsamość katechetyczną, tym, którzy są obecnie na drodze formacji katechetycznej w różnych ośrodkach, jak i osobom odpowiedzialnym za przygotowanie kolejnych zastępów katechetów.



Barbara Rożen, Działalność katechetyczna ks. Józefa Wojtukiewicza w latach 1937-1989, Olsztyn 1999 ss. 229.