Matka Kościołów Śląska

O wyjątkowej roli katedry,
dziedzictwie kulturowym,
jakie jej towarzyszy,
i posłudze w pierwszym
z kościołów diecezji
z ks. kanonikiem
Pawłem Cembrowiczem,
proboszczem wrocławskiej
katedry, rozmawia

WOJCIECH IWANOWSKI

„Nowe Życie”

Abp Józef Kupny zamyka Bramę Miłosierdzia w katedrze.
Wrocław, 13 listopada 2016 r.

AGATA COMBIK/FOTO GOŚĆ

Wojciech Iwanowski: Czym właściwie jest katedra? To „krzesło biskupie”, jak podaje encyklopedia, kościół, a może pewna forma przekazu nauki? Mówi się przecież o katedrze profesorskiej.
Ks. Paweł Cembrowicz: Odpowiadając na to pytanie, warto sięgnąć do dokumentów Kościoła, w których czytamy: „Kościołem katedralnym nazywamy kościół, w którym znajduje się katedra, czyli znak władzy nauczycielskiej i pasterskiej biskupa Kościoła partykularnego, czyli diecezji, oraz znak jedności wyznawców w tej wierze, jaką głosi biskup – pasterz owczarni” (CE 42). Słowa zaczerpnięte z Ceremoniału liturgicznej posługi biskupów najlepiej tłumaczą nam znaczenie kościoła katedralnego.
Trzeba też zaznaczyć, że to właśnie katedra jako miejsce nauczania biskupa jest pojęciem, które pojawia się znacznie wcześniej od tego, które dopiero później związane zostało z katedrą profesorską
Katedra zajmuje szczególne miejsce wśród kościołów archidiecezji. Dlaczego?
Katedra jako kościół jest ośrodkiem życia liturgicznego diecezji. Dokumenty Kościoła mówią, że katedra to znak duchowej świątyni, która wznosi się w głębi dusz i jaśnieje wspaniałością łaski Bożej. Jest ona obrazem Kościoła Chrystusowego oraz wyobrażeniem Mistycznego Ciała Chrystusa. Stąd właśnie ten kościół powinien być ośrodkiem życia liturgicznego diecezji oraz przykładem zachowania przepisów podanych w dokumentach i księgach liturgicznych, które odnoszą się do urządzenia i wystroju kościołów.
Znaczenie katedry jest wyjątkowe, bo ma być punktem odniesienia dla wszystkich pozostałych wspólnot i kościołów diecezji. Tak też się dzieje!
Duchowni i świeccy uczestniczący w liturgii katedralnej wzorują się na niej. Oglądają, jak ten kościół jest urządzony i jak funkcjonuje, i niektóre rozwiązania przenoszą do swoich kościołów parafialnych. Nie przez przypadek Katedrę Wrocławską nazywamy Matką Kościołów Śląska.
Bycie proboszczem katedry to wyróżnienie, ale i obowiązek. Czym różnią się zadania proboszcza kościoła katedralnego od zadań proboszczów innych parafii?
Być proboszczem katedry to wielki zaszczyt, ale przede wszystkim ogromny obowiązek dbania o pierwszy kościół w diecezji. Zadania proboszcza katedry są z jednej strony takie, jak każdego proboszcza parafii. Ze względu jednak na wyjątkowość katedry w życiu diecezji mają one swoją specyfikę.
Katedra jest przede wszystkim kościołem biskupa diecezjalnego.
Stąd w przygotowaniu wielu wydarzeń o randze biskupiej i diecezjalnej uczestniczy proboszcz katedry, który wypełnia zadania zlecone bezpośrednio przez biskupa. Kolejną cechą charakterystyczną jest stały dyżur spowiedników. Do proboszcza zatem należy dbanie, aby ten dyżur był wypełniany, a wierni w dogodnym czasie mogli korzystać z sakramentu pojednania.
Do katedry przychodzą pielgrzymi i turyści. Trzeba więc zadbać, aby mogli zostać godnie przyjęci. Do obowiązków proboszcza należy również dbanie o materialne dziedzictwo katedry.
Z tego powodu w ostatnich dniach nasz Ksiądz Arcybiskup Józef Kupny Metropolita Wrocławski powołał Radę Naukowo-Konserwatorską przy Katedrze Wrocławskiej, która ma wspierać proboszcza w dbaniu o dziedzictwo naszej katedry.
Kto jest wzorem dla Księdza Proboszcza w pełnieniu posługi w katedrze?
Bezpośrednim wzorem jest mój poprzednik, śp. ksiądz infułat Adam Drwięga, który pełnił posługę jako proboszcz katedry przez 29 lat. Jego zaangażowanie i miłość, szczególnie do tego kościoła, jest wciąż żywa. Prace remontowe ostatnich trzydziestu lat to zadania, którymi kierował Ksiądz Infułat. Był to również okres wielu wydarzeń historycznych, w które Ksiądz Infułat był zawsze bezpośrednio zaangażowany.
Wspomnijmy tylko 46. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny i wizytę Jana Pawła II w naszej katedrze, budowę hełmów na wieżach katedralnych i obchody 1000-lecia biskupstwa wrocławskiego.

To były wydarzenia, w które ks. Adam Drwięga był bezpośrednio zaangażowany. To poprzedni proboszcz przygotował między innymi uroczystość koronacji obrazu Matki Bożej Adorującej.
W każdej katedrze istnieje kapituła kanonicka. Czym ona jest i jakie cele stawia się przed jej członkami?
Kapituła katedralna przez całe stulecia stanowiła senat biskupa. Chociaż dzisiaj Kodeks Prawa Kanonicznego mówi o innych ciałach doradczych, które pomagają biskupowi wypełniać jego zadania, to jednak kapituła ma swoje szczególne miejsce w życiu katedry i diecezji. Do obowiązków Kapituły katedralnej należy między innymi udział w liturgii biskupiej, sprawowanie i dbanie o służbę Bożą w katedrze.
Zwyczajne obowiązki kanoników w naszej katedrze to celebrowanie uroczystej sumy w niedziele o godzinie 10.00 i czwartkowej Mszy Świętej wotywnej o Najświętszym Sakramencie o godzinie 8.00 w katedralnej kaplicy Bożego Ciała.
Katedra jest nie tylko miejscem nauczania biskupa i modlitwy. To również prawdziwy skarbiec będący świadectwem wiary i świetności miasta i diecezji. Co najcenniejszego można znaleźć w Katedrze Wrocławskiej?
Trzeba zaznaczyć, że cała Katedra Wrocławska jest najcenniejsza zarówno dla Wrocławia, jak i całego Śląska.
Miejsce to stało się w roku 1000 siedzibą biskupa w powstającej administracji kościelnej na ziemiach polskich, obok Kołobrzegu i Krakowa, która weszła w skład metropolii gnieźnieńskiej.
Wyjątkowym dziedzictwem są zatem groby biskupie, ponieważ mówią o ciągłości Kościoła wrocławskiego.
Każdy okres przynosił katedrze skarby materialne, które są wyrazem wiary ludzi danej epoki. Obecnie mówimy o niezwykłym skarbie katedry, jakim był i na nowo staje się srebrny ołtarz z 1591 r. fundacji biskupa Andrzeja Jerina. Mamy nadzieję, że ołtarz będziemy mogli zobaczyć już w kwietniu bieżącego roku na wystawie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.
Następnie będziemy przygotowywać katedrę do powrotu ołtarza.
Inne wspaniałe pamiątki materialne można podziwiać w wirtualnym Skarbcu katedralnym na stronach internetowych.
Jest on owocem wystawy, która dwa lata temu miała miejsce we wrocławskim Muzeum Narodowym.
Spośród katedralnych dzieł sztuki trudno określić, które jest najważniejsze czy najcenniejsze. Każde ma swoje znaczenie, swoją historię, swojego fundatora. Są one świadectwem wiary i miłości do Pana Boga i do tego szczególnego miejsca, jakim jest Katedra Wrocławska.
Wrocław to miasto kilku katedr.
Należy zaznaczyć, że pierwszą i jedyną katedrą Wrocławia przez całe stulecia była ta na Ostrowie Tumskim.
Pozostałe pojawiły się później, po reformacji i po drugiej wojnie światowej, jako potrzeba wyznawców innych obrządków katolickich i wyznań chrześcijańskich.
Są wyrazem różnorodności kulturowej wyznawców Chrystusa.
Są też niestety wynikiem podziałów chrześcijaństwa. Mam nadzieję, że są również znakiem dążenia do jedności w wierze. Mówią o tym spotkania ekumeniczne i spotkania przy innych okazjach zarówno w Katedrze Wrocławskiej, jak i w katedrach innych wyznań.
Czy spotyka się Ksiądz z proboszczami innych parafii katedralnych?
Zazwyczaj są to spotkania nieformalne, które odbywają się przy okazji pobytu w tych miejscach, gdzie są katedry. Polegają one na wymianie doświadczeń w katedralnej służbie proboszcza. Marzą mi się natomiast cykliczne spotkania o charakterze ogólnopolskim wszystkich proboszczów w celu poznawania dziedzictwa duchowego i kulturowego oraz dzielenia się doświadczeniami.